පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී හිමි (Ven. Watagoda Maggavihari Thero)
මෙම පෝඩ්කාස්ට් වැඩසටහන පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනා ඇතුළත් කරයි. අන්තර්ජාතික ථේරවාද බෞද්ධ ආයතනය (IIT) විසින් ඉදිරිපත් කරනු ලබන මෙය බෞද්ධ ධර්මය පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබා දීමට උත්සුක වේ. සිංහල භාෂාවෙන් පවත්වනු ලබන මෙම දේශනා බෞද්ධ ඉගැන්වීම් අනුගමනය කරන්නන් සඳහා ප්රයෝජනවත් වේ.
Episodes
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 058] චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව උපදවා ගැනීම
අධිචිත්ත සික්ඛා › 058 චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව උපදවා ගැනීමඅධිචිත්ත සික්ඛා දේශනා මාලාව යටතේ චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව උපදවා ගන්නා ආකාරය සහ ඒ සඳහා කළ යුතු පරිකර්ම භාවනා ක්රමය පිළිබඳව කෙරෙන සවිස්තරාත්මක පැහැදිලි කිරීමකි.චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව සඳහා පූර්ව අවශ්යතාවයක් ලෙස දිව්ය චක්ඛු අභිඤ්ඤාව උපදවා ගැනීම.කසිණ ආලෝකය වඩවා හෘදය මාංශය ඇසුරු කරගෙන පවතින රුධිරයේ වර්ණය දිබ්බ චක්ඛු අභිඤ්ඤාවෙන් පරීක්ෂා කිරීම.සෝමනස්ස, දෝමනස්ස සහ
බද්දේකරත්ත සූත්රය සහ විපස්සනා භාවනාව
බද්දේකරත්ත සූත්රය සහ විපස්සනා භාවනාවබද්දේකරත්ත සූත්රය ඇසුරින් විපස්සනා භාවනාව වඩන ආකාරය සහ එහි ඇති වැදගත්කම පිළිබඳව කෙරෙන ගැඹුරු ධර්ම දේශනාවකි.දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්රධාන කරුණු:බුද්ධ ශාසනයේ මූලික ඉලක්කය වන නිර්වාණ ධාතුව අවබෝධ කරගැනීම.විපස්සනා භාවනාව යනු සංස්කාර ධර්මයන් අනිච්ච, දුක්ඛ, අනත්ත ලෙස මෙනෙහි කිරීමයි.බද්දේකරත්ත සූත්රයට අනුව අතීතයට සිත යැවීමෙන් සහ අනාගතය ප්රාර්ථනා කිරීමෙන් වැළකී සිටීම.වර්ත
[නාම ධර්ම | 102] ධම්මසංගණී ප්රකරණයට අනුව මිථ්යා දෘෂ්ටිය විග්රහ කිරීම
ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත › නාම කාණ්ඩය › නාම ධර්ම › 102 ධම්මසංගණී ප්රකරණයට අනුව මිථ්යා දෘෂ්ටිය විග්රහ කිරීමථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත පාඨමාලාව යටතේ දෘෂ්ටිය (මිථ්යා දෘෂ්ටිය) පිළිබඳව කෙරෙන තෙවන සාකච්ඡාව මෙහි අඩංගු වේ. දෘෂ්ටිය සහ විචිකිච්ඡාව අතර පවතින වෙනස, පුද්ගලයාගේ ජීවිතය සහ ලෝකය පිළිබඳව ඇතිවන වැරදි මතවාදයන්, සහ තර්කයට පමණක් බැසී ස්ථිර නිගමනවලට පැමිණීමේ ආදීනව මෙහිදී විග්රහ කෙරේ.විශේෂයෙන්ම අභිධ
[නාම ධර්ම | 101] දිට්ඨි චෛතසිකය සහ එහි පදට්ඨාන
ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත › නාම කාණ්ඩය › නාම ධර්ම › 101 දිට්ඨි චෛතසිකය සහ එහි පදට්ඨානමෙම දේශනාවෙන් ථේරවාද අභිධර්මයට අනුව දිට්ඨි චෛතසිකය, එහි ලක්ෂණ, රස, පච්චුපට්ඨාන සහ පදට්ඨාන (ආසන්න කාරණා) පිළිබඳව දීර්ඝ ලෙස විග්රහ කෙරේ.දේශනාවේදී සාකච්ඡා වූ ප්රධාන කරුණු:දිට්ඨිය, ප්රඥාව, ශ්රද්ධාව, මෝහය සහ විචිකිච්ඡාව යන චෛතසික ධර්ම අතර පවතින වෙනස්කම් සහ සම්බන්ධතාව.දිට්ඨි චෛතසිකයේ පදට්ඨාන සතර: අසද්ධර්ම ශ්රවණය, අ
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 057] සතිපට්ඨාන සූත්රයේ චේතෝපරිය ඥාන විග්රහය සහ චිත්ත ප්රභේද
අධිචිත්ත සික්ඛා › 057 සතිපට්ඨාන සූත්රයේ චේතෝපරිය ඥාන විග්රහය සහ චිත්ත ප්රභේදමහා සතිපට්ඨාන සූත්රයේ සඳහන් චේතෝපරිය ඥානයට අදාළව සිත් වර්ගීකරණය වන ආකාරය සහ විවිධ චිත්ත ප්රභේද පිළිබඳව මෙහිදී දීර්ඝ වශයෙන් පැහැදිලි කෙරේ.මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු:සමෝහ සහ වීතමෝහ සිත්වල ලක්ෂණ සහ විග්රහය.සංඛිත්ත සහ වික්ඛිත්ත සිත් හඳුනාගන්නා ආකාරය.මහග්ගත සහ අමහග්ගත සිත්වල වෙනස සහ ධ්යාන සිත්වල ස්භාවය.සඋත්තර, අනුත්
ශීලයේ උතුම් ආනිශංස සහ එය ප්රගුණ කිරීමේ මග
ශීලයේ උතුම් ආනිශංස සහ එය ප්රගුණ කිරීමේ මගඋඩුවප් පෝහෝ දින නිමිත්තෙන් පවත්වන ලද මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් ශීලයේ වැදගත්කම, ශීල පාරමිතාව ප්රගුණ කිරීම සහ ශීලය රැකීමෙන් ලැබෙන උතුම් ආනිශංස පිළිබඳව විස්තර කෙරේ.දේශනාවේදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු:බුද්ධ දේශනාවේ මූලික අරමුණ වන අවිද්යාව ප්රහාණය කිරීම සහ නිර්වාණ ධාතුව සාක්ෂාත් කිරීම.මාර්ග ඥානය ලබා ගැනීම සඳහා පාරමිතා ධර්ම පිරීමේ වැදගත්කම.ගිහියන්ට සහ පැවිද්දන්ට අ
සංසාර රෝගය සහ සතර සරණ
සංසාර රෝගය සහ සතර සරණසංසාර දුක සහ කෙළෙස් රෝගය සුවපත් කරගැනීම සඳහා බුදුදහමේ දැක්වෙන සතර සරණ රෝහලක උපමාව ඇසුරෙන් මෙම ධර්ම දේශනාවෙන් පැහැදිලි කෙරේ.දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්රධාන කරුණු:සංසාර රෝගය සහ එහි කොටස් දෙක (කෙළෙස් රෝගය සහ සංසාරික දුක).බුද්ධ ශාසනය නමැති රෝහලට තිසරණ සරණ යාමෙන් ඇතුළත් වීම.බුදුරජාණන් වහන්සේ ශ්රේෂ්ඨතම වෛද්යවරයාණන් ලෙසත්, ත්රිපිටක ධර්මය සහ ශීල, සමාධි, ප්රඥා ප්රතිපදාව ඖෂධය ලෙසත් හඳුනා
සත්යාවබෝධය සහ විදර්ශනා භාවනා මාර්ගය
සත්යාවබෝධය සහ විදර්ශනා භාවනා මාර්ගයපූජනීය වතුරගම මණිරතන ස්වාමීන් වහන්සේ විසින් පවත්වන ලද මෙම ධර්ම දේශනාව තුළින් චතුරාර්ය සත්ය අවබෝධය සහ විදර්ශනා භාවනා මාර්ගය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදුකෙරේ.මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු:චතුරාර්ය සත්ය අවබෝධය හුදෙක් ශ්රුතමය දැනුමක් පමණක් නොව අභ්යන්තර ජීවිත පරිවර්තනයක් වන ආකාරය.සංසාර පැවැත්ම තුළ පුනර්භවය සිදුවන ආකාරය සහ එහි ඇති දුක්ඛිත ස්වභාවය.ලෞකික සැපයන්හ
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 056] පරචිත්ත විජානන ඥානය සහ සරාග වීතරාග සිත
අධිචිත්ත සික්ඛා › 056 පරචිත්ත විජානන ඥානය සහ සරාග වීතරාග සිතමෙම ධර්ම දේශනාවේදී පරචිත්ත විජානන ඥානය, අභිඤ්ඤා ඥානයන්හි පරාසය සහ සාමඤ්ඤඵල සූත්රයේදී පෙන්වා දෙන සිත් වර්ගීකරණය පිළිබඳව දීර්ඝ වශයෙන් කරුණු පැහැදිලි කරනු ලබයි.සාකච්ඡා වූ ප්රධාන කරුණු:පරචිත්ත විජානන ඥානයෙන් අන් අයගේ සිත් දැනගැනීම සහ එහි ඇති සීමාවන්.අභිඤ්ඤා ඥානය මගින් යම් කරුණක් අවබෝධ කරගැනීම සහ එය අත්දැකීමෙන් විඳීම අතර ඇති වෙනස.සාමඤ්ඤඵල සූ
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 055] චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව සහ පරචිත්ත විජානන ඥානය
අධිචිත්ත සික්ඛා › 055 චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව සහ පරචිත්ත විජානන ඥානයඅධිචිත්ත සික්ඛා දේසනාව මාලාවේ මෙම පාඩමෙන් චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව හෙවත් පරචිත්ත විජානන ඥානය පිළිබඳව දීර්ඝ ලෙස විග්රහ කරනු ලබයි. අනුන්ගේ සිත් වෙන් කොට දැනගැනීමේ හැකියාව සහ එහි ඇති ලක්ෂණ මෙහිදී පැහැදිලි කෙරේ.සාකච්ඡා වූ ප්රධාන කරුණු:සාමඤ්ඤඵල සූත්රයෙහි අභිඤ්ඤා පහළ වන ආකාරය දක්වා ඇති අන්දම.චේතෝපරිය ඥානයට අයත් සරාග, වීතරාග, සදෝස, වීතදෝස ආදී සිත්
තෙළෙස් ධුතාංග සහ උන්වහන්සේලාගේ ප්රතිපදාව
තෙළෙස් ධුතාංග සහ උන්වහන්සේලාගේ ප්රතිපදාවමෙම දේශනාව මගින් බුද්ධ ශාසනයෙහි අග්රධුතාංගධාරී මහා කාශ්යප මහ රහතන් වහන්සේගේ ජීවිත පුවත සහ උන්වහන්සේ රක්ෂා කළ තෙළෙස් (13) ධුතාංග පිළිබඳව සවිස්තරාත්මක විග්රහයක් ඉදිරිපත් කෙරේ.මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු:පිප්ඵලී මානවකයන්ගේ ගිහි ජීවිතය, පැවිදි වීම සහ බුදුරජාණන් වහන්සේ සමඟ සිවුරු හුවමාරු කර ගැනීම.ධුතාංගවල අර්ථය, ස්වභාවය සහ කෙලෙස් තැවීම සඳහා එහි ඇති වැදගත්
[නාම ධර්ම | 100] අභිධර්ම පාඩම් මාලාව - දිට්ඨි චෛතසිකය පිළිබඳ විග්රහය
ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත › නාම කාණ්ඩය › නාම ධර්ම › 100 අභිධර්ම පාඩම් මාලාව - දිට්ඨි චෛතසිකය පිළිබඳ විග්රහයඅභිධර්ම පාඨමාලාව යටතේ දිට්ඨි චෛතසිකය පිළිබඳව කෙරෙන ගැඹුරු විශ්ලේෂණාත්මක දේශනාවකි.මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු:දිට්ඨි යන්නෙහි අර්ථය සහ දර්ශනය යන්න සමග එහි ඇති සබඳතාවය.බුද්ධ දේශනාව තුළ දර්ශනය (දස්සන) අර්ථදැක්වෙන ආකාරය සහ බටහිර දර්ශනය සමග එහි ඇති වෙනස.සම්මා දිට්ඨි සහ මිච්ඡා දිට්ඨි පිළිබඳ මූල
[නාම ධර්ම | 099] ලෝභයේ නිරුක්ති පද විග්රහය සහ පංචුපාදානස්කන්ධය
ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත › නාම කාණ්ඩය › නාම ධර්ම › 099 ලෝභයේ නිරුක්ති පද විග්රහය සහ පංචුපාදානස්කන්ධයමෙම දේශනාවේදී අභිධර්මයේ නිකේඛප කාණ්ඩයේ සඳහන් ලෝභය හඳුන්වන පද සියයේ විග්රහය අවසන් කරමින් ලෝභයේ විවිධ ස්වභාවයන් පිළිබඳව ගැඹුරින් සාකච්ඡා කරනු ලබයි.සාකච්ඡා වූ ප්රධාන කරුණු:අධම්මරාගය, විසමලෝභය, නිකන්ති, පත්ථනා, පිහනා සහ සම්පත්ථනා යන පදවල අර්ථ දැක්වීම්.කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා, රූපතණ්හා, අරූපතණ්හ
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 054] චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව පිළිබඳ විග්රහය
අධිචිත්ත සික්ඛා › 054 චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව පිළිබඳ විග්රහයමෙම දේශනාවෙන් චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව හෙවත් පරචිත්ත විජානන අභිඤ්ඤාව පිළිබඳව අභිධර්ම හා සූත්ර දේශනා ඇසුරින් දීර්ඝ ලෙස විග්රහ කරනු ලබයි.සාකච්ඡා වූ ප්රධාන කරුණු:චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාවෙහි මූලික අර්ථය සහ සාමඤ්ඤඵල සූත්රයෙහි එය දක්වා ඇති ආකාරය.පාදක චතුර්ථ ධ්යානය සහ අෂ්ට ධර්ම සමෝධානයෙන් යුක්ත පරිසුද්ධ සිත.පරචිත්ත විජානන අභිඤ්ඤාව සඳහා පරිකර්ම සිත, අභිඤ්ඤා සි
ශ්රී ලංකා උත්තරීතර සංඝ ව්යවස්ථා යෝජනාව පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම
ශ්රී ලංකා උත්තරීතර සංඝ ව්යවස්ථා යෝජනාව පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීමශ්රී ලංකාවේ සම්බුද්ධ ශාසනයේ චිරස්ථිතිය සහ සංඝ සාමග්රිය උදෙසා යෝජිත "ශ්රී ලංකා උත්තරීතර සංඝ ව්යවස්ථාව" පිළිබඳව කෙරෙන සවිස්තරාත්මක විග්රහයකි.මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු:වර්තමාන නිකාය සහ පාර්ශවීය ව්යුහය හා ශාසනික අර්බුද.උත්තරීතර සංඝ සභාව, මහා නායක මණ්ඩලය සහ ස්ථවිර සභාවේ ව්යුහය හා බලතල.පළමුවැනි ධර්ම සංගායනාව ඇසුරින් ක්ෂුද්
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 053] දිව්ය සෝත ඥානය සහ එය උපදවා ගන්නා ආකාරය
අධිචිත්ත සික්ඛා › 053 දිව්ය සෝත ඥානය සහ එය උපදවා ගන්නා ආකාරයමෙම දේශනය මගින් අභිඥා අතර පවතින දිව්ය සෝත ඥානය හෙවත් දිව්යමය කන පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ:දිව්ය සෝත ඥානය යනු කුමක්ද සහ එහි ස්වභාවය.මිනිස් ශ්රවණ පරාසය ඉක්මවා යන ආකාරය විෂය මුඛයෙන් සහ විෂයී මුඛයෙන් පැහැදිලි කිරීම.දිව්ය සෝත ඥානය උපදවා ගැනීම සඳහා භාවනානුයෝගියෙකු අනුගමනය
තෘෂ්ණාව සහ එහි ප්රභේද පිළිබඳ ධර්ම දේශනාව
තෘෂ්ණාව සහ එහි ප්රභේද පිළිබඳ ධර්ම දේශනාවමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් තෘෂ්ණාව, එහි ස්වභාවය සහ එය සසර පැවැත්මට හේතු වන ආකාරය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ:ධම්මපදයේ සඳහන් 'යථාපි මූලේ අනුපද්දවේ දළ්හේ' යන ගාථාව ඇසුරින් තෘෂ්ණාව සහ සසර දුක පිළිබඳ උපමාවන් පැහැදිලි කිරීම.තෘෂ්ණාව සන්තානය තුළ මුල් බැසගෙන ඇති ආකාරය සහ එය ප්රහීණ නොකිරීමෙන් නැවත නැවතත් ද
සංස්කාරයන්ගේ අනිත්යතාවය සහ ආර්ය සත්යය පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක්
සංස්කාරයන්ගේ අනිත්යතාවය සහ ආර්ය සත්යය පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක්මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අවසාන බුද්ධ වචනය වන 'වයධම්මා සංඛාරා අප්පමාදේන සම්පාදේථ' යන්න පාදක කරගනිමින් සංස්කාරයන්ගේ අනිත්යතාවය සහ අප්රමාදීව කටයුතු කිරීමේ වැදගත්කම පැහැදිලි කරයි.සම්මුති සත්යය සහ පරමාර්ථ සත්යය අතර වෙනස.පුද්ගල අනන්යතාවය පිළිබඳ ගැටලුව සහ අනාත්ම ධර්මය.නාම රූප පරම්පරාව සහ පුනර්භවය සිදුවන ආකාරය.දුක්ඛාර්ය
සීලදස්සනසම්පන්න ගාථාව සහ මිනිසුන්ට ප්රියවන ගුණාංග පහක්
සීලදස්සනසම්පන්න ගාථාව සහ මිනිසුන්ට ප්රියවන ගුණාංග පහක්මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් ධම්මපදයේ එන 'සීලදස්සනසම්පන්නං' යන ගාථාව ඇසුරින් ලෝකයාට ප්රියවන පුද්ගලයෙකු සතු විය යුතු ගුණාංග පහක් පිළිබඳව විස්තර කෙරේ.දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්රධාන කරුණු:සීල සම්පන්න බව: කය සහ වචනය වැරදි වැඩවලින් වළක්වා ගනිමින් සංවර කරගැනීම.දස්සන සම්පන්න බව: කර්ම විපාක, මෙලොව පරලොව සහ හරි වැරැද්ද පිළිබඳව නිවැරදි අවබෝධයක් ඇති කරගැනීම.ධම්මට්ඨ
මිනිසුන්ට ප්රියමනාප වන ගුණාංග හතරක්
මිනිසුන්ට ප්රියමනාප වන ගුණාංග හතරක්මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් ධම්මපදයේ පිය වග්ගයට අයත් "සීලදස්සන සම්පන්නං..." යන ගාථාව ඇසුරින් පුද්ගලයෙකු දෙවි මිනිසුන්ට ප්රියමනාප වීමට හේතු වන කරුණු හතරක් සාකච්ඡා කෙරේ.සීල දස්සන සම්පන්න බව: කය වචනය සංවර කර ගැනීම සහ නිවැරදි දැක්මක් ඇතිව කටයුතු කිරීම.ධම්මට්ඨ බව: ධර්මයෙහි ස්ථාවරව පිහිටා සිටීම සහ අගතියට නොගොස් සාධාරණව කටයුතු කිරීම.සච්චවේදී බව: සත්යය දැකීම සහ චතුරාර්ය සත්
සීලය, සත්යය සහ ජීවිතයේ උසස් බව
සීලය, සත්යය සහ ජීවිතයේ උසස් බවමෙම දේශනය මගින් සීලය, සත්යය සහ මනුෂ්ය ජීවිතයක ඇති වටිනාකම පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු කිහිපයක් පහත දැක්වේ:පංච සීලය සහ අෂ්ටාංග සීලය අතර වෙනස සහ සීලයක් රැකීමේ ඇති වැදගත්කම.මිනිසා සැපයට වඩා සත්යයට (Reality) ඇති ලැදියාව උපමාවන් ඇසුරින් පැහැදිලි කිරීම.තිරිසන් සතුන්ට වඩා මනුෂ්යයා උසස් වීමට බලපාන ඥාන ශක්තිය සහ විමර්ශන බුද්ධිය.සීල
[වෝහාර දේසනා | 021] දක්ඛිණා විභංග සූත්රය සහ පුද්ගලික දාන 14
වෝහාර දේසනා › 021 දක්ඛිණා විභංග සූත්රය සහ පුද්ගලික දාන 14මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් දක්ඛිණා විභංග සූත්රය පදනම් කරගනිමින් පුද්ගලික දාන 14 පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව පැහැදිලි කරනු ලබයි. මෙහිදී දානයක් පිරිනැමීමේදී ප්රතිග්රාහකයාගේ ගුණාංග අනුව ලැබෙන ආනිශංසවල වෙනස්කම් සහ විවිධ පුද්ගල මට්ටම් පිළිබඳව ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ.පුද්ගලික දාන 14 හි අනුපිළිවෙල සහ එක් එක් මට්ටම්වල විශේෂත්වය.සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ස
නිවන් මඟ අවහිර කරන බාධක සහ සංයෝජන ධර්ම
නිවන් මඟ අවහිර කරන බාධක සහ සංයෝජන ධර්මමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් නිවන් මඟ ගමන් කිරීමේදී පුද්ගලයෙකුට ඇතිවන විවිධ බාධක සහ කෙලෙස් ස්වභාවයන් පිළිබඳව ගැඹුරින් විග්රහ කෙරේ. සැවැත් නුවර පැවති මහා දානමය පින්කමක් ඇසුරින්, ධර්මය ශ්රවණය කිරීමට පැමිණි පිරිස අතරින් ඇතැමුන් ලෝභය, ද්වේෂය, මානය සහ ථීනමිද්ධය නිසා ධර්මාවබෝධය ලබා ගැනීමට අපොහොසත් වූ ආකාරය මෙහිදී පැහැදිලි කරයි.නිවන් මඟ ආරම්භ කළ පමණින් එය අවසානය දක්වා ගමන
කර්ම විෂය සහ එහි ක්රියාකාරිත්වය පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක්
කර්ම විෂය සහ එහි ක්රියාකාරිත්වය පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක්මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් බුදුදහමේ ඉගැන්වෙන කර්ම විෂය පිළිබඳව ඉතා ගැඹුරු සහ තාර්කික විග්රහයක් සිදුකරයි. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කර ඇති කරුණු පහත පරිදි වේ:කර්මය යනු කුමක්ද සහ එය සත්ත්වයාගේ නැවත ඉපදීමට බලපාන ආකාරය.කර්ම ශක්තිය සන්තානය තුළ රැඳී පවතින ආකාරය සහ එය විපාක දීමට අවස්ථාව (කර්ම අවකාශය) බලා සිටින ආකාරය.කර්ම විපාක දීමට බලපාන කරුණු
[අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත | 024] අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත - චෛතසික පිළිබඳ හැඳින්වීම
අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත › 024 අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත - චෛතසික පිළිබඳ හැඳින්වීමමෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ දෙවන පරිච්ඡේදය වන චෛතසික පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කරයි. මෙහිදී චෛතසික යනු මොනවාද, ඒවා සිත සමග පවතින ආකාරය සහ සිතේ ක්රියාකාරීත්වයට චෛතසිකවල ඇති අත්යවශ්යතාවය පිළිබඳව ගැඹුරින් විග්රහ කෙරේ.චෛතසිකවල මූලික ලක්ෂණ සහ සිත හා චෛතසික අතර ඇති අවිනාභාවී සම්බන්ධය.සම්ප්රයෝග ලක්ෂණ හතර: ඒකුප්පාද,
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 052] දිබ්බසෝත අභිඥාව පිළිබඳ විග්රහය
අධිචිත්ත සික්ඛා › 052 දිබ්බසෝත අභිඥාව පිළිබඳ විග්රහයමෙම දේශනය මගින් දිබ්බසෝත අභිඥාව හෙවත් දිව්ය කන පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී සාමඤ්ඤඵල සූත්රය ඇසුරින් දිබ්බසෝත අභිඥාව යනු කුමක්ද සහ එය උපදවා ගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කරයි.අභිඥා පාදක චතුර්ථ ධ්යාන සිතක තිබිය යුතු ලක්ෂණ අට පිළිබඳ විස්තරය.ධ්යාන සිත පරිකර්ම සිතක් හරහා අභිඥාවකට යොමු කරන ආකාරය.දිව්යමය ශබ්ද සහ මානුෂික ශබ්ද මෙන්ම දුර සහ ළඟ
වෛරය සංසිඳුවා ගැනීම සහ ක්ලේශ ධර්ම ප්රහාණය කිරීම
වෛරය සංසිඳුවා ගැනීම සහ ක්ලේශ ධර්ම ප්රහාණය කිරීමමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් වෛරය සංසිඳුවා ගන්නා ආකාරය සහ සත්වයා තුළ පවතින ක්ලේශ ධර්මයන්ගේ ස්වභාවය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු කිහිපයක් පහත දැක්වේ:කාලී යක්ෂණියගේ කථා පුවත ඇසුරින් වෛරය නිසා සිදුවන විනාශය සහ එය අවෛරයෙන් ජය ගන්නා ආකාරය.සත්වයා තුළ පවතින අකුසල ධර්මයන් සහ ඒවා භව ගමන පවත්වාගෙන යාමට බලපාන අයුරු.ලෝභය, ද්ව
[දස පාරමිතා] සීල පාරමිතාව සහ ජාතක කථා විග්රහය
දස පාරමිතා › සීල පාරමිතාව සහ ජාතක කථා විග්රහයමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් සීල පාරමිතාව සහ එය ප්රායෝගිකව ජීවිතයට සම්බන්ධ කරගන්නා ආකාරය ජාතක කථා ඇසුරින් විග්රහ කෙරේ.මහිස ජාතකය ඇසුරින් ඉවසීම සහ අභ්යන්තර පාරිශුද්ධත්වය පිළිබඳ විග්රහය.කය සහ වචනය සංවර කරගැනීම තුළින් සීලය ආරක්ෂා කරගන්නා ආකාරය.රුරු මිග ජාතකය ඇසුරින් අකෘතඥ පුද්ගලයන් හමුවේ වුවද මෛත්රිය සහ සීලය පවත්වා ගැනීම.වෛරය සහ ක්රෝධය අත්හැරීම තුළින් නිවන
බුද්ධානුස්සති භාවනාව වඩන නිවැරදි ක්රමය
බුද්ධානුස්සති භාවනාව වඩන නිවැරදි ක්රමයමෙම දේශනය මගින් බුද්ධානුස්සති භාවනාව නිවැරදිව වඩන ආකාරය පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව පැහැදිලි කෙරේ. බුද්ධානුස්සතිය යනු බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අනන්ත වූ ගුණ සමුදාය නැවත නැවතත් සිහිපත් කිරීමයි.දේශනයේ අන්තර්ගත ප්රධාන කරුණු:බුද්ධානුස්සති භාවනාව ආරම්භ කිරීමට පෙර බුදුගුණ පිළිබඳව මනා අවබෝධයක් ලබා ගැනීමේ වැදගත්කම.භාවනාව සඳහා සුදුසු පරිසරයක් තෝරා ගැනීම සහ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ රූ
[දස පාරමිතා] දාන පාරමිතාව සහ බුද්ධත්වය කරා යන ගමන පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක්
දස පාරමිතා › දාන පාරමිතාව සහ බුද්ධත්වය කරා යන ගමන පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක්මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක් බුද්ධත්වය කරා යන දීර්ඝ ගමන් මග සහ එහිදී සම්පූර්ණ කළ යුතු දාන පාරමිතාව පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහි අන්තර්ගත ප්රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ:බුද්ධත්වය සඳහා පෙරුම් පිරීමට ගතවන අසංඛ්ය කල්ප ලක්ෂ ගණනක දීර්ඝ කාලය පිළිබඳ විස්තරය.නියත විවරණ ලැබීම සඳහා සම්පූර්ණ විය යුතු අෂ්ට ධර්ම
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශාස්තෘ ගුණය සහ ශාසනයේ පැවැත්ම
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශාස්තෘ ගුණය සහ ශාසනයේ පැවැත්මමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ 'සත්ථා දේවමනුස්සානං' යන ශාස්තෘ ගුණය සහ උන්වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව ශාසනයේ පැවැත්ම සඳහා දේශනා කරන ලද කරුණු පිළිබඳව ගැඹුරින් විග්රහ කෙරේ.බුදුරජාණන් වහන්සේ පරිනිර්වාණයට පෙර ආනන්ද හිමියන් අමතා දේශනා කරන ලද අවසාන උපදෙස්.තමන් වහන්සේගෙන් පසුව ධර්මය සහ විනය ශාස්තෘන් වහන්සේ ලෙස පිළිගත යුතු බවට කළ නියමය.සංඝ සමාජය
[දස පාරමිතා] නෛෂ්ක්රම්ය පාරමිතාව පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක්
දස පාරමිතා › නෛෂ්ක්රම්ය පාරමිතාව පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක්මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් දස පාරමිතාවන් අතර තෙවන පාරමිතාව වන නෛෂ්ක්රම්ය පාරමිතාව පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව පැහැදිලි කෙරේ. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ:පාරමිතා පිරීමේ මූලික අරමුණ සහ සතර ඕඝයන් (කාම, භව, දිට්ඨි, අවිජ්ජා) තරණය කිරීමේ වැදගත්කම.කාමය යනු කුමක්ද සහ එහි ඇති ආදීනව බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ උපමා (ඇටසැකිල්ලක්, මස් වැදැල්
දානයේ ආනිසංස සහ පුද්ගල උසස් බව
දානයේ ආනිසංස සහ පුද්ගල උසස් බවමෙම දේශනය මගින් දක්ෂිණා විභංග සූත්රය ඇසුරින් දානය පිරිනැමීමේදී පුද්ගලයන්ගේ ශීලමය සහ ප්රතිපත්තිමය මට්ටම් අනුව ලැබෙන ආනිසංසවල වෙනස්කම් පිළිබඳව ගැඹුරින් විග්රහ කෙරේ.තිරිසන් සතුන්, දුශ්ශීල මිනිසුන් සහ සිල්වත් මිනිසුන් යන පිළිවෙළින් දානයේ ආනිසංස වැඩි වන ආකාරය.බුද්ධ ශාසනයෙන් බැහැරව ධ්යාන අභිඥා ලැබූ තාපසයෙකුට වඩා, තිසරණ සහිතව නිවන් මඟට පිළිපන් ගිහියෙකුට දානය දීමේ ඇති උසස
බුදුන් සරණ යාම සහ චතුරාර්ය සත්ය සම්මා දිට්ඨිය
බුදුන් සරණ යාම සහ චතුරාර්ය සත්ය සම්මා දිට්ඨියමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් මහාසමය සූත්රයේ එන "යේකේචි බුද්ධං සරණං ගතාසේ" යන ගාථාව පාදක කරගනිමින් බුදුන් සරණ යාමේ ගැඹුරු අර්ථය සහ එහි ඇති වැදගත්කම පැහැදිලි කරයි.පෘථග්ජන සහ ආර්ය වශයෙන් බුදුන් සරණ යාමේ ක්රම දෙක පිළිබඳ විග්රහය.සරණ යාම යනු කායිකව බුදුන් වෙත යාමක් නොව, බුදුන් වහන්සේගේ අවබෝධය තමා තුළ ඇති කරගන්නා ඥාන ගමනක් (මානසික පරිවර්තනයක්) බව.චතුරාර්ය සත්ය ස
කටාන ගංගාරාම භාවනා මධ්යස්ථානයේ පට්ඨාන පූජාව සහ ධර්ම දේශනාව
කටාන ගංගාරාම භාවනා මධ්යස්ථානයේ පට්ඨාන පූජාව සහ ධර්ම දේශනාවකටාන ගංගාරාම භාවනා මධ්යස්ථානයේදී පවත්වන ලද විශේෂ පට්ඨාන පූජා පින්කම සහ ධර්ම දේශනාව මෙම වැඩසටහනට ඇතුළත් වේ. මෙහිදී මහා සංඝරත්නය විෂයෙහි සිදුකරන ලද විවිධ පූජාවන් සහ ශාසනික වත්පිළිවෙත් පිළිබඳව අවධානය යොමු කෙරේ.දේශනාව මගින් ආවරණය වන ප්රධාන කරුණු:බුද්ධ ශාසනයක ඇති වටිනාකම සහ එය ලෝකයේ පවතින දුර්ලභ අවස්ථාවක් වීම.මහා සංඝරත්නය විසින් සම්බුද්ධ ශාසන
පට්ඨාන දේශනාවේ එන හේතුඵල න්යාය සහ ප්රත්ය ශක්තිය
පට්ඨාන දේශනාවේ එන හේතුඵල න්යාය සහ ප්රත්ය ශක්තියමෙම දේශනාව මගින් පට්ඨාන ධර්මයේ එන හේතුඵල සම්බන්ධතාවය පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව කරුණු ඉදිරිපත් කරයි. හේතුවක් සහ ඵලයක් අතර පවතින ප්රත්ය ශක්තියේ ස්වභාවය, කර්ම ශක්තිය සන්තානය තුළ රැඳී පවතින ආකාරය සහ නිවන දක්වා මෙම හේතුඵල දහම ක්රියාත්මක වන ආකාරය මෙහි සාකච්ඡා කෙරේ.ප්රත්ය ශක්තිය සහ හේතුඵල සම්බන්ධය පිළිබඳ හැඳින්වීම.මූලික ප්රත්ය ශක්තිය සහ ද්විතීයික ප්රත
දුකෙන් මිදී නිවන් දැකීමට කළ යුතු දේ
දුකෙන් මිදී නිවන් දැකීමට කළ යුතු දේමෙම දේශනය මගින් සංසාර දුකෙන් මිදී නිවන අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා අනුගමනය කළ යුතු ක්රියාමාර්ග පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. එහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ:ජීවිතය කෙරෙහි පවතින දැඩි ඇල්ම නිසා කර්ම රැස්වන ආකාරය සහ එමගින් සංසාරය දික්වන ආකාරය.අවිද්යාව සහ තෘෂ්ණාව හේතුවෙන් සත්වයා භවය තුළ බැඳී සිටින ආකාරය.ශරීරයේ සහ නාම රූපයන්ගේ යථා ස්වභාවය (අශුභත්වය සහ
[අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත | 023] අභිධර්මයේ ලෝකෝත්තර සිත් පිළිබඳ විග්රහය
අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත › 023 අභිධර්මයේ ලෝකෝත්තර සිත් පිළිබඳ විග්රහයඅභිධර්මයේ එන ලෝකෝත්තර සිත් පිළිබඳව මෙම දේශනයේදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු:ලෝකෝත්තර සිත්වල ස්වභාවය සහ ඒවා ලෞකික සිත්වලින් වෙනස් වන ආකාරය.සංසාර චක්රය තුළ සත්වයා බැඳ තබන ක්ලේශ ධර්මයන්ගේ ක්රියාකාරිත්වය.අවිද්යාව සහ තෘෂ්ණාව පදනම් කරගෙන පංච උපාදානස්කන්ධය නැවත නැවත උපදින ආකාරය.ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය වැඩීම තුළින් මාර්ග සිත් උපදවාගෙන ක්
බුද්ධත්වය සඳහා සියල්ල දන් දීම
බුද්ධත්වය සඳහා සියල්ල දන් දීමමෙම සාකච්ඡාව මගින් බුද්ධත්වය ලැබීම සඳහා පූර්ණය කළ යුතු දාන පාරමිතාව සහ එහි ඇති ගැඹුරු අර්ථය පිළිබඳව පැහැදිලි කෙරේ. විශේෂයෙන්ම බිරිඳ සහ දරුවන් දන් දීම වැනි අතිශය දුෂ්කර ක්රියාවන් බුද්ධත්වය ලැබීම සඳහා අත්යවශ්ය වන්නේ ඇයිද යන්න මෙහිදී විස්තර කෙරේ.බුද්ධත්වය වැනි උත්තරීතර තත්ත්වයකට පත්වීම සඳහා සියලු බාහිර හා අභ්යන්තර වස්තූන් දන් දීමේ නියාම ධර්මය.භෞතික විද්යාත්මක නියමයන්
[දස පාරමිතා] චූළබෝධි ජාතකය සහ සීල පාරමිතාව
දස පාරමිතා › චූළබෝධි ජාතකය සහ සීල පාරමිතාවමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් සීල පාරමිතාව පිළිබඳව චූළබෝධි ජාතකය ඇසුරින් ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ:චූළබෝධි ජාතක කතාව සහ බෝධිසත්වයන් සීල පාරමිතාව පිරූ ආකාරය.තමන් සතු වස්තුවක් හෝ පුද්ගලයෙකු අහිමි වීමේදී සිත තුළ ද්වේෂය හටගන්නා ආකාරය.කෙලෙස් හටගැනීමේ අවස්ථා තුන වන අනුසය, පරියුට්ඨාන සහ වීතික්කම පිළිබඳ විස්තරය.ද්වේෂය
සම්මා වාචා, සම්මා කම්මන්ත සහ සම්මා ආජීව විවරණය
සම්මා වාචා, සම්මා කම්මන්ත සහ සම්මා ආජීව විවරණයමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයට අයත් සීල ස්කන්ධයට අදාළ සම්මා වාචා, සම්මා කම්මන්ත සහ සම්මා ආජීව යන විරති චෛතසික පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ.මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු:පාරමිතා පිරීමේදී සීලයේ ඇති වැදගත්කම සහ නිවන් දැකීම සඳහා එය උපකාරී වන ආකාරය.සම්මා වාචා, සම්මා කම්මන්ත සහ සම්මා ආජීව යන අංගයන්ගේ අර්ථ දැක්වීම් සහ ඒවා ක්රියාත්මක වන
බුදු දහමේ විද්යාව සහ අවිද්යාව පිළිබඳ විග්රහය
බුදු දහමේ විද්යාව සහ අවිද්යාව පිළිබඳ විග්රහයමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් බුදු දහමේ ඉගැන්වෙන 'විද්යාව' (Vijjā) සහ 'අවිද්යාව' (Avijjā) පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ:වංගීස මහරහතන් වහන්සේගේ පටිභාන ශක්තිය සහ උන්වහන්සේ දේශනා කළ ගාථාවක අර්ථය.විද්යාව යනු ගැඹුරු සත්යයන් අවබෝධ කරගන්නා ඥානය බවත්, එය සීල, සමාධි, ප්රඥා යන ශික්ෂාත්රය මගින් ලබාගත යුතු බවත් පැ
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 051] මනෝමය ඉද්ධි සහ විකුබ්බන ඉද්ධි පිළිබඳ විග්රහය
අධිචිත්ත සික්ඛා › 051 මනෝමය ඉද්ධි සහ විකුබ්බන ඉද්ධි පිළිබඳ විග්රහයඅධිචිත්ත සික්ඛා පාඩම් මාලාවේ 50 වන පාඩම මගින් ඉද්ධිවිධ අභිඥා අතර පවතින මනෝමය ඉද්ධි සහ විකුබ්බන ඉද්ධි පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කෙරේ.මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරන කරුණු:විකුබ්බන ඉද්ධිය යනු කුමක්ද සහ තමාගේ ප්රකෘති රූපය සඟවා වෙනත් රූප මවාගන්නා ආකාරය.විකුබ්බන ඉද්ධිය සඳහා අවශ්ය වන පඨවි කසිණ ආදී සමාපත්ති පිළිබඳ තාක්ෂණික කරු
බාලයා සහ පණ්ඩිතයා හඳුනාගැනීම සහ සම්මා දිට්ඨිය
බාලයා සහ පණ්ඩිතයා හඳුනාගැනීම සහ සම්මා දිට්ඨියමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් බාලයා සහ පණ්ඩිතයා හඳුනාගැනීම පිළිබඳවත්, සම්මා දිට්ඨියෙහි ඇති වැදගත්කම පිළිබඳවත් කරුණු පැහැදිලි කෙරේ. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් පහත කරුණු සාකච්ඡා වේ:ජේතවනාරාමයේදී ධර්මය ශ්රවණය කළ යහළුවන් දෙදෙනාගේ කථා පුවත සහ බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ "යෝ බාලෝ මඤ්ඤතී බාල්යං" යන ගාථාවේ අර්ථය.ධර්මානුකූලව බාලයා සහ පණ්ඩිතයා යනු කවුද යන්න නිර්වචනය කිරීම.දස
ධර්මයේ පිහිටා විනිශ්චය කිරීම සහ නිවන පිළිබඳ දාර්ශනික විග්රහය
ධර්මයේ පිහිටා විනිශ්චය කිරීම සහ නිවන පිළිබඳ දාර්ශනික විග්රහයකොළඹ නීතිඥ සංගමයේ 50 වන සංවත්සරය නිමිත්තෙන් පවත්වන ලද මෙම ධර්ම දේශනාව තුළින් ධම්මපදයේ ධම්මට්ඨ වග්ගයට අයත් ගාථාවක් ඇසුරින් ධර්මයේ පිහිටා කටයුතු කිරීමේ වැදගත්කම පැහැදිලි කරයි.මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු:ධර්මයේ පිහිටි විනිශ්චයකරුවෙකුගේ ලක්ෂණ සහ සතර අගතියෙන් තොරව කටයුතු කිරීම.බුදු දහමේ ඉගැන්වෙන සදාචාරාත්මක නිරපේක්ෂවාදය (Moral Absolutism)
[නාම ධර්ම | 098] ලෝභය පිළිබඳ ධර්ම විග්රහය
ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත › නාම කාණ්ඩය › නාම ධර්ම › 098 ලෝභය පිළිබඳ ධර්ම විග්රහයධම්මසංගණී ප්රකරණයේ නික්ඛේප කණ්ඩය ඇසුරින් ලෝභය හඳුන්වා දී ඇති විවිධ පර්යාය පද සහ එහි ස්වභාවය පිළිබඳව මෙහිදී ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ. විශේෂයෙන්ම සන්තව, අපෙක්ඛා, පටිබන්ධු, ආසා සහ ලෝලුප්ප වැනි පදයන්හි අර්ථයන් මෙහිදී විග්රහ කර ඇත.සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු:ලෝභය සංසාර ගමන පවත්වාගෙන යාමට හේතු වන ආකාරය.සන්තවය යන්නෙහි ඇති තණ්හා
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 050] ඉර්ධිවිධ අභිඥා: බ්රහ්ම ලෝකය දක්වා කයෙන් වසඟ කිරීම
අධිචිත්ත සික්ඛා › 050 ඉර්ධිවිධ අභිඥා: බ්රහ්ම ලෝකය දක්වා කයෙන් වසඟ කිරීමමෙම දේශනය මගින් ඉර්ධිවිධ අභිඥාවෙහි එන 'යාව බ්රහ්මලෝකා කායේන වසං වත්තේති' යන කොටස යටතේ විස්තර වන විවිධ ඉර්ධි ප්රාතිහාර්යයන් පිළිබඳව ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් කරුණු කිහිපයක් අවධාරණය කෙරේ:බොහෝ වූ දේ ස්වල්පයක් ලෙස අධිෂ්ඨාන කිරීම (බහුකම්පි ථෝකන්ති අධිට්ඨාති) සහ ස්වල්ප වූ දේ බොහෝ කිරීම (ථෝකම්පි බහුකන්ති අධිට්ඨාත
වේදනාව සහ තෘෂ්ණාව අතර සම්බන්ධය
වේදනාව සහ තෘෂ්ණාව අතර සම්බන්ධයමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් පටිච්චසමුප්පාද ධර්මයට අනුව වේදනාව සහ තෘෂ්ණාව අතර පවතින දැඩි සම්බන්ධතාවය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. සත්වයා සංසාරයේ බැඳ තබන ප්රධාන කෙලෙස් ධර්මයන් වන අවිද්යාව සහ තෘෂ්ණාව පිළිබඳවත්, තෘෂ්ණාව පෝෂණය වීමට වේදනාව ආහාරයක් වන ආකාරයත් මෙහිදී පැහැදිලි කෙරේ.දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්රධාන කරුණු:වේදනාව යනු කුමක්ද සහ එහි ප්රභේද (සුඛ, දුක්ඛ, අදුක්ඛමසුඛ).අදු
[නාම ධර්ම | 097] ලෝභය හඳුන්වන පර්යාය පද සහ ඒවායේ අර්ථ විවරණය
ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත › නාම කාණ්ඩය › නාම ධර්ම › 097 ලෝභය හඳුන්වන පර්යාය පද සහ ඒවායේ අර්ථ විවරණයමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් ධම්මසංගණී ප්රකරණයේ නික්ඛේප කණ්ඩයෙහි ලෝභය හැඳින්වීමට යොදා ඇති පර්යාය පද කිහිපයක් සහ ඒවායේ ගැඹුරු අර්ථ විවරණය කෙරේ. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් පහත කරුණු සාකච්ඡා වේ:ලෝභය 'සුත්ත' (නූලක්) ලෙස හඳුන්වන්නේ ඇයිද යන්න සහ එය විනාශයට මග පාදන ආකාරය.'විසටා' යන පදයෙන් අරමුණු කරා පැතිරී යන ලෝභයේ ස්
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 049] ඉර්ධිවිධ අභිඥා - බ්රහ්ම ලෝකය දක්වා කයෙන් වසඟය පැවැත්වීම
අධිචිත්ත සික්ඛා › 049 ඉර්ධිවිධ අභිඥා - බ්රහ්ම ලෝකය දක්වා කයෙන් වසඟය පැවැත්වීමමෙම දේශනය මගින් ඉර්ධිවිධ අභිඥාවට අයත් දසවන ප්රාතිහාර්යය වන බ්රහ්ම ලෝකය දක්වා කයෙන් වසඟය පැවැත්වීම පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කෙරේ. මෙහිදී ආවරණය වන ප්රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ:බ්රහ්ම ලෝකය ඇතුළු ලෝක ව්යුහය සහ බ්රහ්ම තලයන්හි ධුරාවලිය පිළිබඳ විස්තරය.ඉර්ධිමන්තයෙකු විසින් දුර ඇති දේ ළඟ කිරීමටත්, ළඟ ඇති දේ දුර කිරීමටත් ද
[නාම ධර්ම | 096] ලෝභය හඳුන්වන පර්යාය පද සහ එහි ස්වභාවය
ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත › නාම කාණ්ඩය › නාම ධර්ම › 096 ලෝභය හඳුන්වන පර්යාය පද සහ එහි ස්වභාවයමෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ ධම්මසංගණී ප්රකරණයෙහි නික්ඛේප කණ්ඩය ඇසුරින් ලෝභය හැඳින්වීමට යොදා ඇති විවිධ පර්යාය පද සහ ඒවායේ ගැඹුරු අර්ථයන් විග්රහ කෙරේ.මායා: තමන් තුළ නැති ගුණ පෙන්වීම සහ ඇති නුගුණ වැසීම ලෝභයේ ස්වභාවයක් ලෙස පැහැදිලි කෙරේ.ජනිකා සහ සංජනනී: සත්වයා සසර දුකෙහි උපදවන සහ දුක සමඟ සත්වයා එක්කරන තණ්හාවේ
බෝධිසත්ව චර්යාව සහ බුද්ධ පිරිසෙහි කැපවීම
බෝධිසත්ව චර්යාව සහ බුද්ධ පිරිසෙහි කැපවීමමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ නමකගේ බෝධිසත්ව අවධියේ සිට බුද්ධත්වය දක්වා වූ දීර්ඝ ගමන් මග සහ ඒ සඳහා උපකාරී වන බුද්ධ පිරිස පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ.මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු:සම්මා සම්බුද්ධ, පසේබුද්ධ සහ ශ්රාවක බුද්ධ යන බුද්ධත්වයේ ප්රභේද සහ ඒවායේ වෙනස්කම්.බුද්ධත්වය සඳහා පාරමී ධර්ම පූරණය කිරීමේදී සිතේ ඇතිවන භවාංග සහ ජවන චිත්ත
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 048] ඉර්ධිවිධ අභිඥා: ආකාශයේ ගමන් කිරීම සහ චන්ද්ර සූර්ය පරාමර්ශනය
අධිචිත්ත සික්ඛා › 048 ඉර්ධිවිධ අභිඥා: ආකාශයේ ගමන් කිරීම සහ චන්ද්ර සූර්ය පරාමර්ශනයඅධිචිත්ත සික්ඛා වැඩසටහන් මාලාව යටතේ ඉර්ධිවිධ අභිඥා පිළිබඳව සිදුකරන ගැඹුරු විග්රහයකි. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් කරුණු දෙකක් සාකච්ඡා කෙරේ:ආකාශයේ පර්යංකයෙන් ගමන් කිරීම (ආකාසේපි පල්ලංකේන කමති): පක්ෂියෙකු මෙන් අහසේ ගමන් කිරීමේ හැකියාව සහ පඨවි කසිණය භාවිතයෙන් අහසේ මාවත් හෝ ආසන නිර්මාණය කරගන්නා ආකාරය මෙහිදී විස්තර කෙරේ.චන්ද්ර
[නාම ධර්ම | 095] ලෝභයේ විවිධ ස්වභාවයන් පිළිබඳ අභිධර්ම විවරණය
ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත › නාම කාණ්ඩය › නාම ධර්ම › 095 ලෝභයේ විවිධ ස්වභාවයන් පිළිබඳ අභිධර්ම විවරණයමෙම දේශනය මගින් ධම්මසංගණී ප්රකරණයේ නික්ඛේප කණ්ඩයෙහි ලෝභය හඳුන්වා දී ඇති විවිධ පර්යාය පද සහ එහි අර්ථයන් පිළිබඳව ගැඹුරු විවරණයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී ලෝභය හුදු ඇලීමක් පමණක් නොව, එය සිත තුළ ක්රියාත්මක වන විවිධ ආකාර 15ක් ඔස්සේ සාකච්ඡාවට බඳුන් වේ.ලෝභය සිත අරමුණ කරා නැවත නැවත ගෙන යන ආකාරය (අනුනය).භවයෙහි
[අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත | 022] අරූපාවචර සිත් පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක්
අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත › 022 අරූපාවචර සිත් පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක්අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත යටතේ අරූපාවචර සිත් පිළිබඳව මෙම දේශනයෙන් සවිස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කෙරේ. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරන කරුණු පහත දැක්වේ:රූපාවචර ධ්යානයන්ගෙන් ඔබ්බට ගොස් අරූපාවචර ධ්යාන උපදවා ගන්නා ආකාරය සහ රූපය කෙරෙහි කලකිරීම ඇති කරගන්නා ආකාරය.අරූපාවචර සිත් හතර වන ආකාසානඤ්චායතන, විඤ්ඤාණඤ්චායතන, ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සහ නේවස
පැවිද්දේ අර්ථය සහ සප්ත විශුද්ධිය
පැවිද්දේ අර්ථය සහ සප්ත විශුද්ධියමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් පැවිද්දේ නියම අර්ථය සහ නිර්වාණ මාර්ගයේ ගමන් කිරීමේදී සම්පූර්ණ කළ යුතු පියවරයන් පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. භික්ෂූන් වහන්සේ නමකගේ පැවිදි දිවියට වසර හතක් පිරීම නිමිත්තෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාවේදී ප්රධාන වශයෙන් කරුණු කිහිපයක් සාකච්ඡා වේ:ලෝකයේ පවතින බන්ධන වර්ග දෙක: යකඩ, ලණු වැනි බාහිර බන්ධන සහ අඹුදරුවන්, ධනය කෙරෙහි පවතින අභ්යන්තර මානසික බ
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 047] ඉර්ධිවිධ ඥානය සහ එහි ප්රායෝගික ස්වභාවය
අධිචිත්ත සික්ඛා › 047 ඉර්ධිවිධ ඥානය සහ එහි ප්රායෝගික ස්වභාවයඅධිචිත්ත සික්ඛා දේශනා මාලාව යටතේ ඉර්ධිවිධ ඥානය පිළිබඳව සිදුකෙරෙන ගැඹුරු විග්රහයකි. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් ඉර්ධි ප්රාතිහාර්යයන් කිහිපයක් සහ ඒවා සිදුකරන ආකාරය පිළිබඳව ධර්මානුකූලව සාකච්ඡා කෙරේ.බිත්ති, ප්රාකාර සහ පර්වත හරහා ආකාශයේ මෙන් නොගැටී ගමන් කිරීම (තිරෝකුට්ටං තිරෝපාකාරං).පොළොවෙහි දියෙහි මෙන් කිමිදීම සහ මතුවීම (පඨවියා උම්මුජ්ජ නිමුජ්ජ
කර්ම විපාක සහ සංඝ උපස්ථානය
කර්ම විපාක සහ සංඝ උපස්ථානයමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් බුදු දහමේ මූලික ඉගැන්වීමක් වන කර්මය සහ එහි විපාක පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කරයි. විශේෂයෙන්ම 'කම්ම සරික්ඛතා විපාකස්ස' යන සංකල්පය ඔස්සේ කරන ලද ක්රියාවට අනුරූපව විපාක ලැබෙන ආකාරය පැහැදිලි කෙරේ.කර්ම විපාක න්යාය සහ එහි ක්රියාකාරිත්වය.නිවන් මගෙහි ගමන් කරන්නෙකුට කුසල් කර්ම උපකාරී වන ආකාරය.බෝධිසත්ව චරිතය ඇසුරින් කර්ම විපාක පිළිබඳ උදාහරණ.භික්ෂු සුරක්ෂ
[වෝහාර දේසනා | 020] දායකයන් සහ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර පවතින අන්යෝන්ය බහුකාරීත්වය
වෝහාර දේසනා › 020 දායකයන් සහ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර පවතින අන්යෝන්ය බහුකාරීත්වයමෙම දේශනය මගින් බුදු දහමට අනුව දායකයන් සහ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර පවතින අන්යෝන්ය බහුකාරීත්වය (බොහෝ උපකාරී බව) පිළිබඳව ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ.මෙහිදී සාකච්ඡාවට බඳුන් වන ප්රධාන කරුණු:මව්පියන් සහ ගුරුවරුන්ගෙන් පසුව දායකයන් සහ භික්ෂූන් වහන්සේලා එකිනෙකාට බහුකාර වන ආකාරය.භික්ෂූන් වහන්සේලාට සිව්පසයෙන් උපකාර කරන දායකයන්ගේ වටිනාක
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 046] ඉද්ධිවිධ ප්රාතිහාර්යයන් සහ අධිචිත්ත සික්ඛාව
අධිචිත්ත සික්ඛා › 046 ඉද්ධිවිධ ප්රාතිහාර්යයන් සහ අධිචිත්ත සික්ඛාවමෙම දේශනය මගින් අධිචිත්ත සික්ඛාව යටතේ ඉද්ධිවිධ ඥානය සහ එහි විවිධ ප්රාතිහාර්යයන් පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කරයි. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් කරුණු හතරක් සාකච්ඡා කෙරේ:එකෙක්ව සිට බොහෝ දෙනෙක් වීම (එකෝපි හුත්වා බහුධා හෝති) සහ බොහෝ දෙනෙක්ව සිට එකෙක් වීම (බහුධාපි හුත්වා ඒකෝ හෝති).ප්රකට කිරීම (ආවිභාවං කරෝති) සහ මුවා කිරීම (තිරෝභාවං කරෝති).
[අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත | 021] රූපාවචර සිත් සහ ධ්යානාංග පිළිබඳ විග්රහයක්
අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත › 021 රූපාවචර සිත් සහ ධ්යානාංග පිළිබඳ විග්රහයක්අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත පාඩම් මාලාව යටතේ රූපාවචර සිත් 15 සහ ධ්යානාංග පිළිබඳව මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරේ. සිතේ ප්රධාන බෙදීම් වන කාමාවචර, රූපාවචර, අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර සිත් පිළිබඳව මූලික හැඳින්වීමක් සිදුකරන අතර, භාවනාව මගින් සිත මහග්ගත තත්ත්වයට පත් කරගන්නා ආකාරය විස්තර කෙරේ.රූපාවචර කුසල්, විපාක සහ ක්රියා සිත් පිළිබඳ විග්රහය.ධ්
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 045] ඉද්ධිවිධ අභිඥා - 03 කොටස
අධිචිත්ත සික්ඛා › 045 ඉද්ධිවිධ අභිඥා - 03 කොටසඅධිචිත්ත සික්ඛා දේශනා මාලාවේ 48 වන දේශනය මගින් ඉද්ධිවිධ අභිඥාවට අදාළ ප්රභේද දහය පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කෙරේ. මෙහිදී එක් අයෙකු බොහෝ දෙනෙකු වීම සහ බොහෝ දෙනෙකු එක් අයෙකු වීම යන ඉද්ධි ප්රාතිහාර්යයන් සිදුවන ආකාරයත්, ඒ සඳහා අවශ්ය වන චිත්ත පරිදමනය සහ අධිෂ්ඨාන ක්රියාවලියත් පැහැදිලි කරනු ලබයි.ඉද්ධිවිධ අභිඥාවේ ප්රභේද දහය හඳුන්වා දීම.'ඒකෝපි හුත්වා බහු
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 044] ඉද්ධිවිධ අභිඥාව පිළිබඳ විග්රහය - 02 කොටස
අධිචිත්ත සික්ඛා › 044 ඉද්ධිවිධ අභිඥාව පිළිබඳ විග්රහය - 02 කොටසමෙම දේශනය මගින් ඉද්ධිවිධ අභිඥාව පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ:'ඉද්ධි' සහ 'ඉද්ධිවිධ' යන පදයන්හි නිරුක්ති සහ අර්ථ විග්රහය.ඉද්ධි පදය නිර්මාණය කළ හැකි ක්රම හතර පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.අධිට්ඨාන ඉද්ධි, විකුබ්බන ඉද්ධි ඇතුළු දසවිධ ඉද්ධි පිළිබඳ හැඳින්වීම.ඉද්ධිවිධ අභිඥාව අධිගමනය සඳහා සිත
චිත්තානුපස්සනාව පිළිබඳ ධර්ම දේශනාව
චිත්තානුපස්සනාව පිළිබඳ ධර්ම දේශනාවමහා සතිපට්ඨාන සූත්රය පදනම් කරගනිමින් චිත්තානුපස්සනාව පිළිබඳව සිදු කරන ලද ගැඹුරු ධර්ම දේශනාවකි. මෙහිදී සතිපට්ඨාන භාවනාවේ මූලික අංග සහ සිතේ ස්වභාවය හඳුනාගන්නා ආකාරය පිළිබඳව පැහැදිලි කෙරේ.මහා සතිපට්ඨාන සූත්රයේ වැදගත්කම සහ එහි අඩංගු භාවනා ක්රම 21 පිළිබඳ හැඳින්වීම.සතිපට්ඨාන භාවනාවේ ප්රධාන අංග තුන: සතිය, සමාධිය සහ වීර්යය.චිත්තානුපස්සනාව යනු කුමක්ද සහ සිතේ විවිධ අවස්
පූර්වේනිවාසානුස්මෘති ඥානය
පූර්වේනිවාසානුස්මෘති ඥානයමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් පූර්වේනිවාසානුස්මෘති ඥානය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. එහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ:පූර්වේනිවාසානුස්මෘති ඥානය යනු කුමක්ද සහ එය උපදවා ගන්නා ආකාරය.ත්රිවිද්යාවන් පිළිබඳ හැඳින්වීම: පූර්වේනිවාසානුස්මෘති ඥානය, චුතූපපාත ඥානය සහ ආසවක්ඛය ඥානය.පූර්වේනිවාසානුස්මෘති ඥානය උපදවා ගැනීම සඳහා අවශ්ය වන සමාධි මට්ටම් සහ කසිණ භාවනා ක්රමවේදයන්.වි
[නාම ධර්ම | 094] ලෝභ චෛතසිකය පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක්
ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත › නාම කාණ්ඩය › නාම ධර්ම › 094 ලෝභ චෛතසිකය පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක්මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ එන ලෝභ චෛතසිකය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් ධම්මසංගණී ප්රකරණයේ ලෝභය හඳුන්වා දී ඇති ආකාරය සහ එහි විවිධ අවස්ථා පිළිබඳව සාකච්ඡා කෙරේ.ලෝභයේ ලක්ෂණ, රස, පච්චුපට්ඨාන සහ පදට්ඨාන පිළිබඳ හැඳින්වීම.ධම්මසංගණී ප්රකරණයේ ලෝභය සඳහා භාවිත කර ඇති පර්යාය පද අටක් පිළිබඳ
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 043] අභිඤ්ඤා උපදවා ගැනීමට සුදුසු සිතක අංග 8
අධිචිත්ත සික්ඛා › 043 අභිඤ්ඤා උපදවා ගැනීමට සුදුසු සිතක අංග 8අධිචිත්ත සික්ඛා වැඩසටහන් මාලාවේ 48 වන පාඩම මගින් අභිඤ්ඤා උපදවා ගැනීමට සුදුසු සිතක තිබිය යුතු අංග 8 පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කෙරේ. කසිණ භාවනා මගින් චුද්දසාකාර වශීභාවය ලබා ගැනීමෙන් අනතුරුව, සෘද්ධි ප්රාතිහාර්යයන් පෑමට තරම් සිත දියුණු කරගන්නා ආකාරය මෙහිදී පැහැදිලි කරනු ලබයි.මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු:සාමඤ්ඤඵල සූත්රය ඇසුරින්
[වෝහාර දේසනා | 019] බහුකාර පුද්ගලයන් සහ තිසරණය
වෝහාර දේසනා › 019 බහුකාර පුද්ගලයන් සහ තිසරණයමෙම දේශනය මගින් දක්ඛිණාවිභංග සූත්රය ඇසුරින් අපගේ ජීවිතයට බොහෝ උපකාර කරන 'බහුකාර' පුද්ගලයන් පිළිබඳව පැහැදිලි කෙරේ. මෙහිදී මවුපියන්, ගුරුවරුන් සහ කල්යාණ මිත්රයන් අපව නිවැරදි මගට යොමු කිරීමට දක්වන දායකත්වය සාකච්ඡා කෙරේ.දේශනයේ අන්තර්ගත ප්රධාන කරුණු:මවුපියන් පූර්වාචාර්යවරුන් ලෙස දරුවන්ට ලෝකය හඳුන්වා දීම.ශිල්ප ශාස්ත්ර උගන්වන ආචාර්යවරුන්ගේ වැදගත්කම.තිසරණයෙ
වේදනාව පිළිබඳ ධර්මානුකූල විග්රහයක්
වේදනාව පිළිබඳ ධර්මානුකූල විග්රහයක්මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් වේදනාව යනු කුමක්ද සහ එය අපගේ ජීවිතයට බලපාන ආකාරය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කරයි. විශේෂයෙන්ම සංයුක්ත නිකායේ ඛජ්ජනීය සූත්රය ඇසුරින් වේදනාව පිළිබඳව බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ කරුණු මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරේ.වේදනාව යනු විඳීම බවත්, එය පුද්ගලයෙකු හෝ සත්වයෙකු විසින් සිදු කරන්නක් නොව හේතුඵල දහමට අනුව සිදුවන ධර්මතාවයක් බවත් පැහැදිලි කිරීම.සෝමනස්ස (සත
[නාම ධර්ම | 093] ලෝභ චෛතසිකය පිළිබඳ හැඳින්වීම
ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත › නාම කාණ්ඩය › නාම ධර්ම › 093 ලෝභ චෛතසිකය පිළිබඳ හැඳින්වීමමෙම දේශනය මගින් අකුසල චෛතසික අතර ප්රධාන වන ලෝභ චෛතසිකය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ලෝභයේ ස්වභාවය, එහි නිරුක්ති අර්ථ සහ එය ක්රියාත්මක වන ආකාරය පිළිබඳව කරුණු පැහැදිලි කරනු ලබයි.ලෝභය යනු අරමුණෙහි ඇලෙන ස්වභාවය බවත්, එය සංසාර පැවැත්මේ මූලික හේතුව (වට්ටමූල) වන ආකාරයත් මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරේ.ලෝභයේ ලක්ෂණ, රස
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 042] ඉද්ධිවිධ අභිඥා උපදවා ගැනීමේ දුෂ්කරත්වය
අධිචිත්ත සික්ඛා › 042 ඉද්ධිවිධ අභිඥා උපදවා ගැනීමේ දුෂ්කරත්වයමෙම දේශනය මගින් ඉද්ධිවිධ අභිඥා උපදවා ගැනීමේදී ඇතිවන දුෂ්කරතා සහ ඒ සඳහා සිත පුහුණු කළ යුතු ආකාරය විස්තර කෙරේ. විසුද්ධිමග්ගය ඇසුරින් කසිණ පරිකර්මයේ සිට ඉද්ධිවිධ අභිඥාව දක්වා ඇති පියවර හතක් මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරේ.දේශනයේ අන්තර්ගත ප්රධාන කරුණු:අභිඥා උපදවා ගැනීමේදී පසුකළ යුතු දුෂ්කර පියවර හත පිළිබඳ හැඳින්වීම.කසිණ පරිකර්මය, උග්ගහ නිමිත්ත සහ පටිභාග
තිසරණ සරණ යාම යනු කුමක්ද?
තිසරණ සරණ යාම යනු කුමක්ද?මෙම වීඩියෝවෙන් තිසරණ සරණ යාම යනු කුමක්ද යන්න පිළිබඳව ගැඹුරු පැහැදිලි කිරීමක් සිදු කෙරේ. බොහෝ දෙනා සිතන පරිදි සරණ යාම යනු හුදෙක් ධර්මය පිළිපැදීම පමණක් නොවන බවත්, එය බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන රත්නත්රය තම එකම පිහිට සහ මාර්ගෝපදේශකත්වය ලෙස සිතින් පිළිගැනීම බවත් මෙහිදී අවධාරණය කෙරේ.සරණ යාම සහ ධර්මය පිළිපැදීම අතර වෙනස.බුදුන්, දහම්, සඟුන් සරණ යාම යනු කුමක්ද?පංචශීලය ආරක්ෂා නොකරන අයෙකුට
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පරාර්ථ චර්යාව සහ ධර්ම දේශනාවේ වැදගත්කම
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පරාර්ථ චර්යාව සහ ධර්ම දේශනාවේ වැදගත්කමමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පරාර්ථ චර්යාව සහ ධර්ම දේශනාවේ ඇති සුවිශේෂී වැදගත්කම පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු කිහිපයක් පහත දැක්වේ:බුද්ධ ශාසනයේ අවසාන ඉලක්කය වන නිවන සහ සුමේධ තාපස අවධියේදී බුදුරජාණන් වහන්සේ ගත් අධිෂ්ඨානය.අවබෝධක ඥානය සහ දේශනා ඥානය අතර වෙනස මෙන්ම පසේබුදුරජාණන් වහන්සේලා සහ සම්
පාරමී ධර්ම පුරණය පිළිබඳ ගැඹුරු ධර්ම විග්රහයක්
පාරමී ධර්ම පුරණය පිළිබඳ ගැඹුරු ධර්ම විග්රහයක්මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත්වීම සඳහා අත්යවශ්ය වන්නා වූ පාරමී ධර්ම පූරණය කිරීමේ ක්රියාවලිය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් ඉදිරිපත් කෙරේ. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ:සම්මා සම්බුද්ධත්වය සහ සියලු ධර්මයන් අවබෝධ කර ගන්නා සර්වඥතා ඥානය යනු කුමක්ද යන්න පැහැදිලි කිරීම.සංසාර සාගරයෙන් එතෙර වී නිවන කරා ගමන් කිරීමට උපකාරී වන 'ප
කෙලෙස්වල ස්වභාවය සහ සන්තානය කිලිටි වන ආකාරය
කෙලෙස්වල ස්වභාවය සහ සන්තානය කිලිටි වන ආකාරයමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් කෙලෙස්වල ස්වභාවය සහ ඒවායින් සන්තානය කිලිටි වන ආකාරය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් ඉදිරිපත් කෙරේ. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ:කෙලෙස් යනු සත්වයා සසර බැඳ තබන සංයෝජන ධර්මයන් බව පැහැදිලි කිරීම.ලෝභ, දෝෂ, මෝහ, මාන, දිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, ථීන, උද්ධච්ච, අහිරික සහ අනොත්තප්ප යන දස වැදෑරුම් කෙලෙස් පිළිබඳව හැඳින්වීම.කෙලෙස් මගින්
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 041] චුද්දසාකාර චිත්ත පරිදමනය
අධිචිත්ත සික්ඛා › 041 චුද්දසාකාර චිත්ත පරිදමනයමෙම දේශනය මගින් විසුද්ධිමග්ගයෙහි සඳහන් වන චුද්දසාකාර චිත්ත පරිදමනය හෙවත් සිත දමනය කිරීමේ ක්රම 14 පිළිබඳව ගැඹුරින් විස්තර කෙරේ. අභිඥා උපදවා ගැනීම සඳහා සිත වසඟයට ගැනීම මෙහි මූලික අරමුණයි.මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු:කසිණ සහ ධ්යාන අනුලෝම, පටිලෝම සහ අනුලෝම-පටිලෝම වශයෙන් පුහුණු කිරීම.ධ්යාන පැනීම (ජානුක්කන්තික) සහ කසිණ පැනීම (කසිණුක්කන්තික) මගින් සිතේ
[දස පාරමිතා] සීල පාරමිතාව සහ චම්පෙය්ය ජාතක කතාව
දස පාරමිතා › සීල පාරමිතාව සහ චම්පෙය්ය ජාතක කතාවමෙම ධර්ම දේශනාව මගින් සීල පාරමිතාව පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. එහිදී බෝධිසත්වයන් වහන්සේ නාග රාජයෙකු ලෙස උපත ලබා සීල පාරමිතාව සම්පූර්ණ කළ ආකාරය චම්පෙය්ය ජාතක කතාව ඇසුරින් විස්තර කෙරේ.සීල පාරමිතාව යනු කුමක්ද සහ එහි වැදගත්කම.චම්පෙය්ය නාග රාජයා මිනිස් ලොවට පැමිණ සිල් රැකීමට ගත් තීරණය.අහිකුණ්ඨකයෙකු විසින් නාග රාජයාව අල්ලාගෙන විවිධ වධ හිංසා පමුණ
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 040] අභිඥා උපදවා ගැනීම සහ චිත්ත පරිදමනය
අධිචිත්ත සික්ඛා › 040 අභිඥා උපදවා ගැනීම සහ චිත්ත පරිදමනයමෙම දේශනය මගින් සමාධි භාවනාවේ ආනිසංසයක් ලෙස අභිඥා උපදවා ගැනීම සහ ඒ සඳහා අවශ්ය වන චිත්ත පරිදමනය පිළිබඳව ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් කරුණු කිහිපයක් අවධාරණය කෙරේ:අභිඥා උපදවා ගැනීම සඳහා චතුර්ථ ධ්යානය පදනම් කරගන්නා ආකාරය සහ අෂ්ට සමාපත්තිවල ඇති වැදගත්කම.ලෞකික අභිඥා පහ වන ඉද්ධිවිධ, දිබ්බසෝත, චේතෝපරිය, පුබ්බේනිවාසානුස්සති සහ දිබ්බච
[අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත | 020] සහේතුක කාමාවචර විපාක සහ ක්රියා සිත්
අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත › 020 සහේතුක කාමාවචර විපාක සහ ක්රියා සිත්මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ එන කාමාවචර සහේතුක විපාක සිත් සහ ක්රියා සිත් පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ:විපාක සිත යනු කුමක්ද සහ කර්ම ශක්තිය සන්තානය තුළ නිදන්ගත වන ආකාරය.අවිද්යාව සහ තණ්හාව හේතුවෙන් කර්ම ශක්තිය ජනනය වන ආකාරය සහ එය විපාක සිත් ලෙස මෝරා වැඩෙන ආකාරය.ප්රතිසන්ධි වි
[අධිචිත්ත සික්ඛා | 039] චිත්ත විරාග භාවනාව සහ අසඤ්ඤසත්ත ඉපදීම
අධිචිත්ත සික්ඛා › 039 චිත්ත විරාග භාවනාව සහ අසඤ්ඤසත්ත ඉපදීමමෙම දේශනය මගින් සමථ භාවනාවට අදාළව චිත්ත විරාග භාවනාව සහ අසඤ්ඤසත්ත භවය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ:අසඤ්ඤසත්ත භවය යනු කුමක්ද සහ එහි ස්වභාවය.බ්රහ්මජාල සූත්රය සහ සංගීති සූත්රය ඇසුරින් අසඤ්ඤසත්ත දේව කොට්ඨාසය පිළිබඳ විවරණය.අසඤ්ඤසත්ත භවයේදී නාම ධර්මයන්ගේ (සිත, වේදනා, සංඥා ආදී) නිරෝධය
